Theo quan niệm dân gian, "kiệu" là phương tiện rước tam vị đức Thánh Tản Viên – biểu tượng cho sự hiện diện linh thiêng của bậc tiền nhân, những người có công với dân, với nước được nhân dân tôn thờ. Trong không khí trang nghiêm của lễ rước, kiệu Thánh được sơn son thếp vàng, trang trí cờ hoa rực rỡ, do những trai đinh khỏe mạnh trong trang phục truyền thống khiêng đi giữa tiếng chiêng, tiếng trống và lời hô vang nhịp nhàng. Đoàn rước đi đến đâu, không khí linh thiêng lan tỏa đến đó.
Giữa dòng người trẩy hội, khi kiệu Thánh bắt đầu rước từ đình Sơn Đông về đền Măng Sơn, dọc 2 bên đường, người dân thành kính xếp hàng chờ đến lượt được "chui kiệu". Họ quỳ hoặc cúi mình thật thấp để kiệu đi qua phía trên. Hành động ấy không đơn thuần là một nghi thức mang tính hình thức, mà ẩn chứa niềm tin tâm linh sâu sắc. Người dân tin rằng, khi được "Thánh giá lâm đầu", mọi điều không may mắn, bệnh tật, lo âu của năm cũ sẽ được hóa giải; thay vào đó là phúc lành, sức khỏe, bình an và tài lộc cho năm mới.
Phong tục "chui kiệu" được người dân địa phương gìn giữ qua nhiều thế hệ
Phong tục "chui kiệu" đã tồn tại từ lâu đời, được các thế hệ người dân địa phương gìn giữ và truyền lại. Dù trải qua bao biến đổi của thời gian, nét đẹp ấy vẫn vẹn nguyên giá trị, trở thành một phần không thể thiếu trong lễ hội truyền thống. Điều đáng quý là người tham gia đều thực hiện nghi lễ trong tâm thế trang nghiêm, trật tự, thể hiện sự tôn kính đối với Thánh và ý thức gìn giữ không gian linh thiêng.
Không chỉ người cao tuổi mà cả thanh niên, trẻ nhỏ cũng háo hức tham gia phong tục này. Với người già, đó là niềm tin được che chở, phù hộ; với người trẻ, đó là ước mong học hành tấn tới, công việc hanh thông; còn với các bậc cha mẹ, đó là lời cầu chúc cho con cháu mạnh khỏe, ngoan ngoãn, gia đình ấm êm. Có những em bé còn ẵm ngửa được bố mẹ, ông bà bế chui kiệu vẫn ngủ ngon lành. Hình ảnh từng người cúi mình dưới kiệu Thánh giữa sắc Xuân rực rỡ đã trở thành khoảnh khắc thiêng liêng, gắn kết cộng đồng trong niềm tin và hy vọng.
Phong tục "chui kiệu" cũng phản ánh đạo lý "uống nước nhớ nguồn" của dân tộc ta. Thông qua nghi lễ, người dân bày tỏ lòng biết ơn đối với các bậc tiền nhân đã có công dựng làng, giữ nước, đồng thời gửi gắm khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp hơn. Đây chính là sợi dây kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống và tương lai.
Người dân xếp hàng trật tự chờ chui kiệu
Trong những năm gần đây, cùng với sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương và Ban tổ chức lễ hội, phong tục "chui kiệu" được tổ chức nền nếp, đảm bảo an toàn, văn minh. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh nhằm hướng dẫn người dân thực hiện nghi lễ đúng cách, tránh chen lấn, xô đẩy, giữ gìn hình ảnh đẹp của lễ hội. Nhờ đó, nét đẹp văn hóa truyền thống càng được lan tỏa, góp phần làm nên thành công chung của lễ hội.
Có thể nói, giữa dòng chảy hiện đại, khi nhịp sống ngày càng hối hả, những phong tục như "chui kiệu" tại Đền Măng Sơn vẫn giữ được giá trị thiêng liêng và nhân văn sâu sắc. Đó không chỉ là nghi thức cầu may đầu năm, mà còn là biểu tượng của niềm tin, của sự hướng thiện và của tinh thần cộng đồng bền chặt.
Lễ hội cụm di tích đền Măng Sơn, đình Sơn Trung và đền Sơn Đông đã khép lại, nhưng dư âm của tiếng trống rước, của sắc cờ rợp trời và hình ảnh dòng người thành kính "chui kiệu" vẫn đọng lại trong lòng mỗi người như một nét đẹp khó quên của mùa Xuân quê hương Đoài Phương. Và chính những giá trị truyền thống ấy đã góp phần làm nên bản sắc riêng có của Lễ hội Đền Măng Sơn – nơi hội tụ niềm tin, lòng thành và khát vọng về một năm mới an khang, thịnh vượng.