Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc ngay tại Thủ đô đặt ra nhiều thách thức. Không ít giá trị văn hóa truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một khi lớp nghệ nhân cao tuổi ngày càng ít đi, tiếng nói, nghề thủ công và phong tục tập quán dần bị thu hẹp trước sức ép của nhịp sống hiện đại.
Giữa bức tranh đó, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam nổi lên như một "Việt Nam thu nhỏ", nơi hội tụ kiến trúc, phong tục, nghệ thuật và ẩm thực của 54 dân tộc, với sự hiện diện thường xuyên của nhiều nghệ nhân, đồng bào dân tộc thiểu số vừa sinh sống, lao động, vừa thực hành văn hóa tại đây.
Hiện Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam duy trì hoạt động thường xuyên của 16 cộng đồng dân tộc, đón 311 lượt cộng đồng với khoảng 4.616 nghệ nhân và đồng bào tham gia; tổ chức 108 lễ hội, nghi lễ, phong tục cùng 218 chương trình trình diễn, giao lưu văn hóa. Mỗi năm, Làng thu hút gần 1 triệu lượt khách, trong đó khoảng 50% là học sinh, sinh viên, thế hệ trẻ Thủ đô tìm về với cội nguồn văn hóa dân tộc.
Hoạt động tháng 5 nhớ Bác tại Làng
Với diện tích 198,61ha, khu các làng dân tộc có địa hình gồm đồi, núi, thung lũng, hồ nước đan xen, mô hình bản làng truyền thống của đồng bào các dân tộc nhằm tái hiện khung cảnh thiên nhiên, văn hóa 4 cụm làng trên khắp mọi miền đất nước. Trong đó, cụm các làng dân tộc I gồm cảnh quan và các công trình văn hóa đặc trưng của 28 dân tộc vùng Đông Bắc, Tây Bắc và miền núi Bắc Trung Bộ thuộc hệ ngôn ngữ Tày -Thái, Tạng - Miến, Mông - Dao, Việt - Mường, Ka Đai. Cụm các làng dân tộc II gồm cảnh quan và các công trình văn hóa đặc trưng của 18 dân tộc vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên thuộc hệ ngôn ngữ Môn – Khơ Me, Nam Đảo. Cụm các làng dân tộc III là cảnh quan và các công trình văn hóa đặc trưng của các dân tộc cư trú ở vùng bán sơn địa, cao nguyên, đồi núi, triền sông thuộc hệ ngôn ngữ Môn – Khơ Me và Nam Đảo (Chăm, Khơ Me, Chơ ro, Chu Ru). Cụm các làng dân tộc IV thể hiện cảnh quan và các công trình văn hóa đặc trưng của các dân tộc cư trú ở vùng bán sơn địa, đồi núi, đồng bằng, duyên hải, triền sông, thị trấn, thị tứ thuộc hệ ngôn ngữ Hán, Việt - Mường (Kinh, Hoa, Ngái, Sán Dìu).
Tại khu các làng dân tộc, những lễ hội văn hóa truyền thống như: chợ phiên Tây Bắc, lễ hội cầu mưa của dân tộc Cor (Quảng Nam), lễ hội trỉa lúa của dân tộc B'râu (Kon Tum), lễ hội đua bò Bảy Núi (An Giang), chợ nổi Cái Răng (Tiền Giang)... được tái hiện, là dịp để du khách tận hưởng không khí hội hè sôi động, mang đậm bản sắc văn hóa từng vùng, miền đất nước.
Một điều đặc biệt ở làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam là du khách khi đến đây sẽ được các "hướng dẫn viên" người dân tộc là chính các chủ thể văn hóa trực tiếp giới thiệu những nét đẹp truyền thống và hướng dẫn trải nghiệm cuộc sống sinh hoạt văn hóa của họ.
Cục trưởng Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Trịnh Ngọc Chung nhận định: "Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam không chỉ là không gian lưu giữ di sản, mà còn là nơi để văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số được thực hành, trao truyền và lan tỏa một cách sống động. Với sự hiện diện thường xuyên của các nghệ nhân, đồng bào ngay tại Làng, chúng ta đang tạo ra một mô hình bảo tồn có chiều sâu văn hóa không bị đóng băng trong bảo tàng mà tiếp tục sống trong đời sống cộng đồng".
Khu hồ trên núi mới đi vào hoạt động dịp 30/4/2026
Không chỉ sôi động trong các dịp lễ hội, trong ngày thường, 16 nhóm đồng bào hiện diện tại Làng vẫn duy trì hoạt động thường nhật như: Dệt thổ cẩm, đan lát, chế tác nhạc cụ, trình diễn dân ca dân vũ. Du khách đến đây được học nghề thủ công, thưởng thức ẩm thực vùng miền, tham gia trò chơi dân gian như: Ném còn, ném pao, đánh đu... Với người dân Hà Nội, đây là cơ hội để hiểu hơn về đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số ngay trên địa bàn Thủ đô mà không cần đặt chân đến tận bản làng, vùng cao trên mọi miền Tổ quốc. Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam đang lấp đầy khoảng cách đó, biến trải nghiệm văn hóa dân tộc thiểu số trở nên gần gũi và dễ tiếp cận với tất cả mọi người, từ học sinh tiểu học đến du khách quốc tế.
Dịp kỷ niệm 51 năm ngày Giải phóng hoàn toàn miền Nam vừa qua, Làng đưa vào hoạt động Khu hồ trên núi và Khu Làng chài mộc mạc tái hiện nhịp sống ven sông nước với chòi nghỉ, cầu gỗ, vó bè, cầu khỉ, nhà rường… mang đến cảm giác bình yên, gần gũi; là nơi lý tưởng để tìm hiểu về đời sống làng chài, dạo bước thư giãn và lưu lại những khoảnh khắc xinh yêu.
Lối đi dạo ven hồ với hàng dừa tỏa bóng mát và các điểm nghỉ chân nhẹ nhàng, nơi bạn có thể thong thả tận hưởng không khí trong lành và chụp những bức hình đầy cảm hứng.
Trên tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 7-1-2026, của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, mục tiêu cao nhất là để đồng bào các dân tộc thiểu số không chỉ được bảo tồn văn hóa, mà còn có thể sống được, phát triển được từ chính bản sắc của dân tộc mình".
Với Thủ đô Hà Nội - nơi hội tụ gần đủ 54 thành phần dân tộc, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam không chỉ là tài sản văn hóa, mà còn là nguồn lực phát triển du lịch bền vững, góp phần xây dựng hình ảnh một Thủ đô đa dạng, giàu bản sắc, nơi văn hóa không chỉ được bảo tồn, mà còn được sống, được trao truyền và tiếp tục sinh sôi.