Giỗ tổ Hùng Vương - Hành trình về cội nguồn dân tộc

Theo truyền thuyết, Lạc Long Quân và Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng, nở thành trăm người con – khởi nguyên của dân tộc Việt Nam. Người con trưởng lên ngôi, lập nên nhà nước Văn Lang – quốc gia đầu tiên trong lịch sử dân tộc, mở ra thời kỳ dựng nước của các Vua Hùng.

Trải qua 18 đời Hùng Vương, nền móng quốc gia được gây dựng, hun đúc nên những giá trị văn hóa, tinh thần bền vững. Đến đời Hùng Vương thứ 18, ngai vàng được truyền lại cho Thục Phán – An Dương Vương, khép lại một chặng đường lịch sử nhưng mở ra dòng chảy tiếp nối không ngừng của dân tộc.

Để ghi nhớ công ơn của các Vua Hùng có công khai thiên, lập địa, vua Lê Thánh Tông năm 1470 và đời vua Lê Kính Tông năm 1601 sao chép đóng dấu kiềm để tại Đền Hùng, chọn ngày 11 và 12 tháng 3 âm lịch làm ngày giỗ Tổ Hùng Vương. Đến thời nhà Nguyễn - năm Khải Định thứ 2 (1917) chính thức chọn ngày 10 tháng 3 Âm lịch làm ngày Quốc tế (Quốc lễ, Quốc giỗ). Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, truyền thống này tiếp tục được gìn giữ và phát huy. Đến năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 22/SL-CTN ngày 18- 2-1946 cho công chức nghỉ ngày 10/3 âm lịch để tham gia các hoạt động Giỗ Tổ Hùng Vương - hướng về cội nguồn dân tộc .

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: "Các Vua Hùng đã có công dựng nước – Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước" - đã trở thành chân lý, là kim chỉ nam hun đúc ý chí và trách nhiệm cho bao thế hệ người Việt Nam.

Mỗi dịp tháng Ba âm lịch, hàng triệu người dân từ khắp mọi miền Tổ quốc lại hành hương về Đền Hùng (Phú Thọ) – vùng đất Tổ linh thiêng, nơi hội tụ hồn thiêng sông núi. Lễ hội diễn ra từ mùng 8 đến 11 tháng 3, trong đó ngày mồng 10 là chính hội.

Phần lễ của Lễ hội Đền Hùng được cử hành trong không khí vô cùng trang nghiêm. Các nghi thức đều có sự tham gia của nhiều vị chức sắc trong làng cùng chính khách ở Trung ương. Lễ vật dùng trong ngày Giỗ Tổ Hùng Vương bao gồm: bánh chưng, bánh dày, bò, dê, lợn. Khi tiếng nhạc cất lên cũng là lúc vị chủ tế sẽ đọc lời nguyện để báo công và cầu phước. Sau mỗi lời tế là kèm theo một hồi trống, chiêng hiệu. Tiếp theo, đoàn tế lễ tiến lên phía trước và quỳ lại tại tiền đường rồi dần lùi về sau. Nghi thức tiếp tục diễn ra cho đến khi vị chủ tế đọc hết lời nguyện. Những đoàn kiệu hoa và ô lọng rực rỡ sắc màu, cỗ kiệu lộng lẫy được sơn son thiếp vàng cùng từng đoàn rước gồm các nam thanh nữ tú của làng khiến khung cảnh lễ hội thêm phần náo nhiệt, thú vị. Những vị cao niên chức sắc sẽ mặc lễ phục giống quan triều đình thời xưa với áo quan, quần thụng cùng khăn xếp hoặc mũ cánh chuồn, chân đi hài.

Phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc như hát xoan, thi gói bánh chưng, kéo co, đấu vật… tạo nên không gian văn hóa đậm đà bản sắc, vừa trang nghiêm, vừa gần gũi, gắn kết cộng đồng.

Đặc biệt, ngày 6/12/2012, "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ" đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây không chỉ là niềm tự hào của riêng Việt Nam mà còn là minh chứng cho giá trị trường tồn của một truyền thống văn hóa giàu tính nhân văn, lan tỏa tinh thần đoàn kết và đạo lý "uống nước nhớ nguồn".

Giỗ Tổ Hùng Vương không đơn thuần là một ngày lễ tưởng niệm, mà còn là biểu tượng thiêng liêng của lòng tri ân và niềm tự hào dân tộc. Đó là dịp để mỗi người Việt nhìn lại cội nguồn, khắc ghi công lao dựng nước của cha ông, từ đó thêm trân quý hiện tại và ý thức rõ hơn trách nhiệm đối với tương lai đất nước.

Ngày lễ còn là nhịp cầu kết nối cộng đồng người Việt trong và ngoài nước, khơi dậy tinh thần đại đoàn kết dân tộc, củng cố niềm tin và khát vọng vươn lên. Đồng thời, đây cũng là dịp để quảng bá với bạn bè quốc tế về một di sản văn hóa độc đáo, bền bỉ tồn tại qua hàng nghìn năm lịch sử.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, Giỗ Tổ Hùng Vương là bài học sống động về lịch sử, là nguồn cảm hứng để tiếp bước cha ông trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tinh thần "Con Rồng cháu Tiên" tiếp tục được nuôi dưỡng, lan tỏa, trở thành động lực để dân tộc Việt Nam vững vàng hội nhập và phát triển.

Giỗ Tổ Hùng Vương – không chỉ là một ngày lễ, mà là biểu tượng bất diệt của hồn Việt, nơi quá khứ – hiện tại – tương lai hòa quyện. Mỗi nén hương dâng lên Đất Tổ là một lời nhắc nhở thiêng liêng: hãy sống xứng đáng với công lao dựng nước của tiền nhân, gìn giữ và phát huy những giá trị quý báu mà cha ông đã trao truyền.